عبد الحسين نوايى
99
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
بعضى از نمايندگان آن دولت در ايران تندرويهائى مىكنند و در اين مقاله براى بار اول صحبت از تغيير وزيرمختار روس در ايران شده بود و البته چون تايمز اين خبر را منتشر كرده بود احتمال كذب در آن نبود و قضيه حتمى و محقق شمرده شد . اما علت اين امر اين بود كه چون روسها در اين وقت تندرويهائى كرده بودند ، براى آنكه مبادا بيش از اين انگليسها تحمل نكنند ، خواهش آنها را در تعويض سفير قبول نموده و به جاى مسيو هارتويك كه موجب كليهء فسادها بود مسيو پاكليوسكى كوزل را از مستشارى سفارت روس در لندن به سفارت ايران فرستادند . اين مقاله تأثيرى فراوان نمود و عدهء زيادى از وكلاى مجلس انگلستان بدين موضوع علاقهمند شده از تقىزاده و معاضد السلطنه دعوتى كردند و در يكى از از اطاقهاى كميسيون پارلمان جلسهاى شد ، به رياست مستر لينچ نمايندهء انگلستان كه از ناطقين زبردست بود . ( وى همان است كه كمپانى راهسازى لينچ در ايران به مديريت او اداره مىشد . ) ايرانيان كه قبلا مطالب خود را چاپ كرده بودند در آن جلسه توزيع كردند سپس توضيحاتى در اينباره از طرف تقىزاده ايراد شد و نتيجهء جلسه اين شد كه كميسيونى در پارلمان براى موضوع ايران بهنام پرشيا كميتى تشكيل شود ، بدون جنبهء حزبى ، و در اين كميته نمايندگان احزاب مختلف و جمعى از لردها شركت كنند . تقىزاده و معاضد السلطنه نيز به عضويت كميسيون معين شدند . اين كميته مدتها دوام كرد و تا 45 نفر از نمايندگان پارلمان در آن شركت نمودند .